اصحاب و راويان حديث امام از تنوّع آگاهيها و فرهنگ امام عليه السّلام و فراگير بودن معارف آن حضرت برمىآيد كه وى در تمام علوم متخصّص بوده ، او در تفسير قرآن ، فقه ، آداب و اخلاق اسلام مهارت داشته ، از اين رو قبلهء آمال دانش‌پژوهان بوده است . اما ياران امامان عليهم السّلام ، تجسّم عينى خط پيام و رسالت اسلامند ، آنانند كه رسالت اسلام را از تباهى پاس داشتند و به امامانى كه منبع جوشان جوهرهء اسلام و اسلام ناب بودند ، پيوستند و احاديث و سخنان آنها را روايت كردند و در اصول روايات ، ايشان بالغ بر چهار صد اصل را جمع‌آورى كردند كه در « كتب اربعه » كه مرجع فقهاى اماميه در استنباط احكام شريعه است آن اصول جمع‌آورى شده است . اين گروه از اصحاب ، به خاطر جمع‌آورى و تدوين آثار ائمهء طاهرين عليهم السّلام بر جهان اسلام ، فضيلت بزرگى دارند كه اگر آنان نبودند ، بيقين اين همه سرمايه‌هاى گرانقدرى كه سراسر ، تجسّم ابداع و اصالت و تكامل و تطوّر انديشهء بشرى است ، از ميان رفته بود . چيزى كه در اينجا ، به مباهات و افتخار بر جهاد و پيكار اين راويان مىافزايد آن است كه ايشان به حضور ائمه عليهم السّلام رسيدند و احاديث ايشان را گردآورى كردند در برهه‌اى از زمان كه دشوارترين و خفقان‌آورترين زمانها بوده است ؛ حكومتهاى اموى و عباسى در ستم كردن بر علويان و شيعيان ايشان پا فشارى داشتند و تودهء مردم را از دسترسى و پيوستن به ايشان جلوگيرى